واژه حجاب چیست؟

پيش از اينكه استنباط خود را در اين باره ذكر كنيم لازم است يك نكته‏ را يادآوری كنيم . آن نكته اينست كه معنای لغوی حجاب كه در عصر ما اين كلمه برای پوشش زن معروف شده است چيست ؟ كلمه‏ حجاب هم به معنی پوشيدن است و هم به معنی پرده و حاجب . بيشتر استعمالش به معنی پرده است . اين كلمه از آن جهت مفهوم پوشش می‏دهد كه‏ پرده وسيله پوشش است ، و شايد بتوان گفت كه به حسب اصل لغت هر پوششی‏ حجاب نيست ، آن پوشش حجاب ناميده می‏شود كه از طريق پشت پرده واقع‏ شدن صورت گيرد . در قرآن كريم در داستان سليمان ، غروب خورشيد را اينطور توصيف می‏كند : ” «حتی توارت بالحجاب »” ( 1 ) يعنی تا آن وقتی كه خورشيد در پشت پرده مخفی شد . پرده حاجز ميان قلب و شكم را ” حجاب ” می‏نامند .

در دستوری كه اميرالمؤمنين عليه السلام به مالك اشتر نوشته است‏ می‏فرمايد :

« فلا تطولن احتجابك عن رعيتك » ( 2 )

يعنی در ميان مردم‏ باش ، كمتر خود را در اندرون خانه خود از مردم پنهان كن ، حاجب و دربان‏ ترا از مردم جدا نكند ، بلكه خودت را در معرض ملاقات و تماس مردم قرار بده تا ضعيفان و بيچارگان بتوانند نيازمنديها و شكايت خود را به گوش تو برسانند و تو نيز از جريان مورد بی‏اطلاع نمانی .

ابن خلدون در مقدمه خويش فصلی دارد تحت عنوان ” فصل فی الحجاب كيف‏ يقع فی الدول و انه يعظم عند الهرم ” در اين فصل بيان می‏كند كه حكومتها در بدو تشكيل ميان خود و مردم حائل و فاصله‏ای قرار نمی‏دهند ولی تدريجا حائل و پرده ميان حاكم و مردم ضخيمتر می‏شود تا بالاخره عواقب ناگواری به وجود می‏آورد .

 ابن خلدون كلمه حجاب را به معنی پرده و حائل – نه پوشش – به كار برده‏ است .  

پاورقی :
1 – سوره ص ، آيه . 32
2 – نهج البلاغه ، نامه . 53